Karpie należą do nowoczesnej grupy ryb zwanej kościstymi (Teleostei), która powstała w późnym triasie, prawie równocześnie ze ssakami, i pod względem rozwoju układu nerwowego, zwłaszcza mózgu i złożoności motywowanych, tzn. zachodzących z udziałem świadomości (a nie zaprogramowanych) zachowań, jest porównywalna z niektórymi ssakami. Ryby dzielą z nami podstawowe elementy systemu motywacyjnego, który ewolucyjnie jest źródłem wszelkich doznań, pozytywnych i negatywnych. Ryby mają w mózgu tzw. układ nagrody, który generuje pozytywne doznania i który funkcjonuje przy udziale dopaminy - dzięki temu podobna do dopaminy amfetamina powoduje przyjemne doznania u nas i najwyraźniej u ryb, które wykonują różne zadania aby ją dostać. Ryby maja te same zakończenia bólowe (A i C) co ssaki i odczuwają ból co eksperymentalnie udowodnili naukowcy ze znanego szkockiego Instytutu Middlothian (w którym sklonowano owcę Dolly) - np. ryby, którym wstrzyknięto substancję drażniącą pod skórę szczęk unikają pobierania pokarmu. W mózgu ryb działają opioidy, dlatego morfina uśmierza ból również u ryb. Ryby mają odpowiednik ciała migdałowatego (amygdala) i odczuwają strach, który hamowany jest benzodiazepinami (substancje czynne środków uspokajających). Ból, strach i inne negatywne doznania, od których nie można się uwolnić, powodują stres, który u ryb przejawia się tak samo jak innych kręgowców, tzn. wydzielaniem hormonów rdzenia nadnerczy (adrenalina, noradrenalina) i kory nadnerczy (kortykosteroidów), a także utratą wagi ciała. Ryby potrzebują ok. jednego dnia, aby wrócić do równowagi po chwytaniu oraz/lub transporcie. Swiąteczne karpie na mają na to szansy choćby dlatego, że samo stłoczenie też wywołuje u nich stres.

Prof. dr hab. Andrzej Elżanowski
Kierownik Zakładu Zoologii Kręgowców
Uniwersytetu Wrocławskiego

Przeczytaj więcej o zdolnościach ryb